Groei van een stad, bevolkingsgroei van 1200 tot 1900
Dat de bevolking van Amsterdam door de geschiedenis heen is toegenomen is een gegeven. In de eerste eeuwen is de groei een gevolg van de toegenomen bevolkingsdichtheid en verstedelijking.
Voor 1494 ontbreken heldere gegevens over aantallen, in dat jaar wordt het aantal huizen geteld (1919) bij ongeveer 5 bewoners per huis komen we uit op 9600 mensen
Na 1575 begint een stroom vluchtelingen uit de Zuidelijke Nederlanden de stad binnen te komen, op de vlucht voor de oorlog en aangetrokken door het vasthouden van de stad aan het Katholieke geloof. Na de alteratie in 1578 blijft Amsterdam een goede vestigingsplaats omdat het stadsbestuur de Katholieke eredienst gedoogd. Tegelijkertijd neemt de handel toe waardoor het aantal arbeidsplaatsen toeneemt. Dit versterkt de groei van de bevolking die binnen de stad weer geld uitgeeft. Deze effecten blijven elkaar versterken.
De groei van immigranten neemt verder toe maar de economie komt na 1648 (vrede van Munster) stil te liggen. Antwerpen neemt weer een deel van de oude positie in en de Engelse oorlogen breken uit. Een eeuw van teruggang dient zich aan en pas in 1860 wordt het oude niveau gehaald. Door de centralisatie van de overheid en de invoering van de gemeentewet van 1851 is de positie van Amsterdam dan een wezenlijk andere. De groei van 1860 tot 1900 en daarna is voornamelijk te danken aan rijksprojecten die een impuls geven aan de haven en de handel. Door deze impulsen breekt in Amsterdam de industriële revolutie door.
Bevolkingsaantallen
| Start jaar | Tot jaar | Van | Tot |
|---|---|---|---|
| 1200 | 1496 | 0 | 9500 |
| 1514 | 1578 | 11.000 | 25.000 |
| 1578 | 1622 | 30.000 | 100.000 |
| 1622 | 1650 | 100.000 | 175.000 |
| 1675 | 1725 | 210.000 | 230.000 |
| 1725 | 1790 | 230.000 | 220.000 |
| 1790 | 1813 | 220.000 | 180.000 |
| 1813 | 1860 | 180.000 | 230.000 |
| 1860 | 1900 | 230.000 | 510.000 |
Bronnen:
Geschiedenis van Amsterdam: Deel I. Een stad uit het niets, tot 1578
Geschiedenis van Amsterdam, Deel II-1. Centrum van de wereld 1578-1650
Geschiedenis van Amsterdam, Deel II-2. Zelfbewuste stadstaat 1650-1813
Geschiedenis van Amsterdam, Deel III. Hoofdstad in aanbouw 1813-1900