Geschiedenis Amsterdam

Op het Nassauplein staat een standbeeld dat mij altijd te binnenschiet als ik weer ergens een beeld van Stalin of Lenin omver gehaald zie worden. Het drukt het zelfde, van regeringswege opgelegde, voortgangsideaal uit. Domela Nieuwenhuis zelf zou gegruwd hebben van het van staatswege opgelegde zaken.

Domela Nieuwenhuis

Ferdinand Domela Nieuwenhuis was een anarchist (vrije socialist) die in augustus 1931 werd geëerd met een standbeeld van Johan Polet.
Het eerste ontwerp van Polet bestond uit een beeld van Prometheus, een griekse held die het vuur van de goden stal. Als straf werd hij aan een rots gebonden waar een gier hem iedere avond de lever uit pikte.
Het vuur stond wellicht symbool voor de waarheid die Domela Nieuwenhuis aan de gewone man heeft geschonken of anders het vuur van zijn overtuiging. De ketenen voor het jaar dat hij in de gevangenis heeft doorgebracht wegens majesteitsschennis.
Dit ontwerp vond geen instemming bij de Nederlandse Socialistische Federatie van Overheidspersoneel, de initiatief nemers van het standbeeld. Men wenste iets sprekenders (sic!)
Pas bij het derde ontwerp, toen Prometheus naar de sokkel was verdreven, ging men akkoord.

En daar staat hij dan. Bij de entree van het het (voormalig) linkse bolwerk, de spaarndammerbuurt. Hoog (3 meter) en in brons, terwijl het volk, in auto, tram, trein, per fiets of te voet aan hem voorbij snelt. Nog altijd voorwaarts, nog altijd onverzettelijk; de vuist geheven in protest én overwinning. Gedreven door het idealistisch vuur.

Kaart

Bron:

Het Amsterdams beeldenboek: vier eeuwen buitenbeelden (1600-heden)

Bleekveld

Het bleekveld is een grasveld waarop linnen kan worden gebleekt.
Om linnen fris en licht te houden wordt het uitgelegd op schoon gras op een droge plek waar dieren en kinderen niet mogen komen. De combinatie van zon en vocht zorgen voor het ontstaan van vrije zuurstof atomen, die een witmakende functie hebben.

Begijnen deden de was om geld te verdienen, een bleekveld wordt dus vaak teruggevonden op een begijnhof.

Welkom bij Geschiedenis Amsterdam een blog over de Amsterdamse historie, in stukjes.
Voor meer informatie kun je naar de ‘Over’ pagina.
Als je op de hoogte wilt blijven van nieuwe stukjes gebruik dan de knoppen voor e-mail, RSS of  Twitter.
Ik wens iedereen veel leesplezier en aarzel niet om aanvullingen of kritiek te geven. Internet is wel het beste medium genoemd voor het geven van feed-back en ik verzeker je dat alles zal worden gelezen.

Boschehofje

De geschiedenis van Amsterdamse hofjes begint bij het bekendste – het Begijnhof, gesticht voor 1389 – en is nog niet ten einde. Niet alleen zijn de meeste historische hofjes nog steeds aanwezig, het hofje is nog steeds een populaire stedenbouwkundige vorm.  Al ontbreken tegenwoordig een aantal kenmerkende elementen van de historische hofjes. Denk aan de centrale waterpomp, het Bleekveld, de ingang met poort, het stichten en natuurlijk de functie.
Overigens hebben niet alle historische hofjes al die kenmerken, soms is er slechts in naam sprake van een hofje en gaat het feitelijk om een aantal woningen in een steeg of langs de straat.

De oprichting van hofjes lijkt geïnspireerd door de begijnhoven. Begijnen waren vrouwen die samenleefden op een wijze die lijkt op die van nonnen echter zonder een gelofte af te leggen en zonder de afzondering van het klooster te zoeken. Het hof waarin de begijnen leefden heeft door de vorm en naam overeenkomsten met een kloostergang. Het lijkt er op dat de stichters de begijnen als voorbeeld zagen. Hofjes zijn een typisch Hollands fenomeen, in Holland heeft Amsterdam de meeste hofjes, waarvan het grootste deel te vinden is in de Jordaan en op de grachten. Er is zijn grote verschillen in de architectuur en ook in de stichting en het beheer. Sommige stichtingen zijn bescheiden in hun vermogen anderen in groote of eisen aan bewoners. Onder de noemer hofje is dus een groot aantal verschillende complexen, het centrale thema is de gratis bewoning.

Lees verder »

Het begint op de ‘kruising’ Amstel en het Y. Op de westoever van de Amstel wordt een dijkje gemaakt waar wat huisjes worden neergezet. Het is vroeg in de 12e eeuw, het gebied rondom Utrecht is overbevolkt geraakt. Een aantal pioniers is bezig met de ontginning van de wildernis naar het westen.

Achter het dijkje worden een aantal sloten gegraven om het veen te ontwateren en geschikt te maken voor landbouw. Al snel zijn er ook een schoenmaker en een smid gevestigd. Dit wijst op een vesting in de buurt. De gewone man heeft geen geld en geen behoefte aan een smid. De zeis gaat een leven lang mee en ook een mes is een kostbaar bezit. Een smid wijst op wapens en bepansering. Het ziet er naar uit dat de strategische ligging al snel wordt onderkent of wellicht is de ligging van de nederzetting gepland, misschien is de nederzetting zelfs een gevolg van de vesting. Zo’n vesting was er in wat nu Ouderkerk a/d Amstel heet, maar ook op de Nieuwedijk zijn resten van een (latere) vesting gevonden.

De burgers vallen eerst onder de bisschop van Utrecht maar al vrij snel nemen de Graven van Holland de macht over. Het nederzettinkje wordt voor het eerst genoemd, nog niet bij naam maar slechts door het noemen van de locatie: ‘waar de Amstel in het Y uit uitmond’.
Ondertussen is er ook aan de oostzijde van de rivier bebouwing gekomen langs de straat die nu de Warmoesstraat heet.

De vrijstelling van belasting die wordt verstrekt als dank voor de steun bij de machtsovername gaat nog lang mee en blijkt van doorslag gevend belang voor de nederzetting die later als Amstelodeum en uiteindelijk als Amsterdam de geschiedenis in zal gaan.

Bron:

Geschiedenis van Amsterdam: Deel I. Een stad uit het niets, tot 1578